Home » Preken 2020 » Overweging hoogfeest van Allerheiligen

Overweging hoogfeest van Allerheiligen

Wie wordt er door Jezus zalig geprezen

31 oktober – 1 november 2020
Schriftlezingen: Apok. 7,2-4; 1 Joh. 3,1-3 en Mt. 5,1-12a(A)

We hoorden zojuist de zaligsprekingen. Wie wordt er door Jezus zalig geprezen? Omdat we aanvoelen dat dit de weg is die door Jezus wordt bedoeld op weg naar de heiligheid. Wie zijn die heiligen? Zoete, brave Hendriken die altijd over zich heen lieten lopen en nooit eens uit de slof schoten? Nou, gelukkig niet. Een heilige is geen mens bij wie het leven allemaal rustig en prachtig verlopen is. Een heilige is ook niet iemand die nooit eens wat fout deed, die nooit eens een moment van boosheid of agressie heeft vertoond. Nee, een heilige is juist iemand die flink gestreden heeft in zijn of haar leven, die misschien wel eens of vaak wat grof in de mond was als het tegen zat, die misschien ook vaak op z’n bek is gegaan, gevallen is, maar telkens weer opstond en die, en dat is zeker een constante, niet berustte in het kwaad dat hem of haar misschien eens in de greep had.

Ieder van ons heeft in het leven wel zijn eigen strijd te strijden. De één is gauw jaloers, de ander rancuneus, weer een ander wil altijd het hoogste woord hebben of een ander domineren, nog weer een ander is altijd op geld en gewin uit of kan daar juist niet mee omgaan. Er zijn er ook die worstelen met hun seksualiteit of identiteit of verslavingen en je hebt mensen die maar niet vergeven kunnen of die te hoogmoedig zijn om een stap te zetten en iets weer goed te maken. Zo heeft eigenlijk bijna iedere mens wel bepaalde moeilijkheden waarmee hij of zij moet worstelen.

De verleiding is dan groot dat als we merken dat het probleem in ons karakter blijft, als we bekoringen of zwakheden niet hebben overwonnen of dat ze steeds weer terugkomen, dat we dan de gedachte krijgen om het maar te accepteren of goed te praten. Ja, ik zit nou eenmaal zo in elkaar, ik weet het, maar ik kan er ook niets aan doen! We hebben allemaal wel wat, is dan de redenatie.

Maar als we vandaag de zaligsprekingen horen, worden we ons ervan bewust dat dit niet de weg kan zijn die Jezus ons aanprijst. Jezus prijst juist de eenvoudigen, de zachtmoedigen, de vredebrengers en barmhartigen aan. Een heilige is niet iemand die al die mindere dingen, die minpunten niet heeft, hij is niet iemand die niets te strijden heeft omdat alles allemaal al perfect is, maar hij is iemand die zich er juist niet bij neerlegt, maar die toch steeds de strijd aangaat, onder andere met zijn eigen zwakheden, steeds weer. Hij laat daarmee zien dat hij eerlijk naar zichzelf durft te kijken, met zelfspot zichzelf relativeert en die dus ook de minder goede punten durft te zien en te benoemen en desnoods te bespotten.

En als christen mag je weten en vertrouwen dat God barmhartig is. Dat Hij van je houdt met al je plussen en minnen. Hij heeft mij aangenomen als zijn kind en Hij blijft van mij houden. Hij neemt mij zoals ik ben. Ik weet dat ik bemind ben en dat geeft dus mij vertrouwen om ook naar mijzelf te kijken. Om alles onder ogen te zien, zonder uit Gods liefde te vallen.

Die heiligen blonken dus uit in iets. Zij gaven te kennen dat het geloof in Christus hen menens was. Soms betaalden zij daar de hoogste prijs voor en soms zetten zij al hun talenten in voor datgene waarin zij geloofden. De heilige Carolus Borromeüs was zo’n man bijvoorbeeld die weeshuizen en ziekenhuizen oprichtte. Daar tegenwerking bij kreeg maar toch het goede voorbeeld bleef geven, vooral toen hij zich in de schulden stak om voedsel te kunnen uitdelen bij een hongersnood. En toen de pest uitbrak en de gouverneurs de stad uit vluchtten, toen bleef hij op zijn post en stond iedereen bij. En wat te denken van de moderne heiligen? De mensen die nu hun nek uitsteken en voor de goede zaak strijden. We zitten nu ook in een wereldwijde pandemie. En geloof me, dat is het moment bij uitstek om boven de middelmaat uit te stijgen. Om het verschil te maken. Daarmee kunnen zij voor ons christenen van nu en van de toekomst een voorbeeld zijn. Een wegwijzer voor ons eigen leven. Wij worden door hun verhalen geïnspireerd en zij kunnen ons aansporen om dat ook te doen. En tenslotte hebben wij in hen voorsprekers bij de Heer.

Onze roeping is het om de wil van de Vader te doen. Je zou ook kunnen zeggen: om te lijken op zijn Zoon Jezus, want Hij deed de wil van de Vader. Als je dat doet, word je heilig! En hoe dat moet? Dat vertelt ons het evangelie. Dat geeft ons een goede leidraad om aan onze heiligheid te werken. In de zaligsprekingen noemt Jezus een aantal eigenschappen die horen bij een heilig leven.

Arm van geest: het besef dat we niet de wijsheid in pacht hebben, dat we altijd maar een stukje van de waarheid hebben. Eenvoud siert dus de mens.
Zalig de treurenden: het gaat er daarbij niet om dat het goed zou zijn dat we treuren om iemand of iets dat we verloren hebben. Nee, het gaat erom dat we treuren en spijt hebben over onze eigen onmacht om het goede te doen, maar dat lang niet altijd lukt. Dus dat wij ons bewust zijn van ons schuldig tekort.
Zachtmoedigheid, vrede brengen: niet uit zijn op ruzie of confrontatie. Eerder uit zijn op solidariteit met andere mensen: het beste voor de ander nastreven.
Hongeren naar gerechtigheid: ernaar streven dat iedere mens krijgt wat hij of zij nodig heeft om te kunnen leven.
Barmhartigheid: je hart openen voor de ander. Als je je hart opent, open je de deur van waaruit allerlei soorten van goedheid naar buiten kunnen stromen, levenwekkend en verkwikkend.
Zuiver van hart: bij jezelf naar binnen kijken en eerlijk durven zijn: wat zijn mijn diepste motieven bij wat ik doe? Hoe onbaatzuchtig ben ik werkelijk? Of zit er bij datgene wat ik doe, toch iets van een eigen voordeel wat ik hoop te behalen?
Vervolgd en beschimpt worden. Concreet kan dat voor ons zijn: durf ik er nog wel voor uit te komen dat ik christen ben, dat ik rooms-katholiek ben? En kan ik met de hoon of de spot om?

Heel ons leven is een onderweg zijn. Wij zijn onderweg om de persoon te worden die onze Schepper ons vraagt te zijn. Onze heiligen geven ons, door hun voorspraak en door hun voorbeeld, de hoop dat zoiets daadwerkelijk mogelijk is, met Gods hulp. 

Amen.
© 2020 Sandor Koppers