Home » Preekarchief » Preken 2017 » 5 november 2017

5 november 2017

OVERWEGING EENENDERTIGSTE ZONDAG DOOR HET JAAR,
ST. BONIFATIUSPAROCHIE, ALMERE, 5 NOVEMBER 2017
(Mal. 1,14b-2,2b.8-10 en Mt. 23,1-12)(A)

Een paar weken geleden appte Lisette mij met de vraag of er dit weekend een andere evangelielezing gelezen kon worden, eentje uit het B-jaar. Na enig nadenken antwoordde ik dat we dat maar niet moesten doen. Ik zeg haar altijd dat we ons moeten houden aan wat er op de hele wereld op een bepaalde zondag gelezen wordt of we dat nu leuk vinden of niet. Toen was mij nog niet helemaal duidelijk welke lezingen wij vandaag zouden lezen. En ja, ik moet toegeven, er worden wel eens makkelijker lezingen gelezen.

Maar toch is het goed om ons dus onder de tucht van de Schrift te plaatsen en proberen te achterhalen wat zij ons te vertellen en te leren hebben. En dan is het alsof je als lezer de spiegelzaal van Versailles binnentreedt. Welke kant je je hoofd ook draait, je ziet jezelf steeds van een andere kant. En stel dus dat wij vandaag met elkaar die spiegelzaal betreden en onszelf stuk voor stuk van alle kanten kunnen bekijken. Wat zien we dan?

Ik hoor Jezus fel van leer trekken tegen Schriftgeleerden en Farizeeën die niet doen wat zij zeggen en de mensen ondraaglijke lasten opleggen en uit zijn op aanzien, op ereplaatsen en op eretitels. Verderop in het evangelie noemt Hij hen ‘huichelaars’. En nu ik in die spiegelzaal sta, zie ik mijzelf, maar ook al mijn collega’s van vroeger en nu, en ja, die ook bij tijd en wijle zich met van alles en nog wat hebben bemoeid, tot in de slaapkamer toe, en soms wel heel erg hardvochtig waren en liefdeloos en streng en het zelf op hun beurt helemaal niet zo nauw namen met de vastenvoorschriften, met het gebedsleven of met hun eigen celibaatsbeleving. Ja, als je dan nog een grote mond durft op te zetten… Kijk dan maar eens in de spiegel zou Jezus zeggen. En dan zie je dat je soms ongemerkt en hoogstwaarschijnlijk ook ongewild bij tijd en wijle een dubbele moraal hanteert. En dat je voor een ander streng bent en voor jezelf een oogje toeknijpt.

Maar ik ben niet de enige die naar de lezingen luistert. U luistert als het goed is ook mee. En u wilt zich naar ik hoop ook onder het gezag van de Schrift stellen. En dan kunt u zeggen: als ik deze verhalen beluister is het een ver-van-mijn-bed-show. Jezus heeft het niet over mij. Hij richt zich hier duidelijk tot een ander, tot een andere groep. Maar aanwezig in die spiegelzaal en jezelf van alle kanten bekijkend, komen na aandachtig luisteren misschien toch ook enige herkenningspunten, of zo je wilt pijnpunten naar boven. Over hoe je jezelf in de regel tegenover een ander positioneert: in je huwelijk, op je werk, in het openbaar vervoer of op de weg. Hoe je soms verschrikkelijk uit de hoogte kunt doen. Altijd het hoogste woord willen hebben. Hoe je altijd gezien wilt worden. Altijd aandacht wilt hebben. Je zin door wilt drijven. Er zitten wel degelijk patronen in ons gedrag. Komen de keuzes die je maakt of hebt gemaakt misschien in eerste instantie toch uiteindelijk meestal jezelf ten goede of het kleine kringetje om je heen? Het zijn allemaal vragen die rijzen naar aanleiding van het aandachtig lezen van de Schriftlezingen. En sommige vragen moeten nu eenmaal af en toe gesteld worden. En daarom is het goed dat dat zo nu en dan eens gebeurt.

Onze eerste neiging is het om onwelgevallige teksten te negeren of naast ons neer te leggen omdat ze te moeilijk zijn, te kritisch of omdat ze voor een ander zouden zijn bedoeld. Maar deze kritische teksten zijn helemaal niet voor een ander bedoeld. Deze kritische teksten zijn voor ons bedoeld. Jezus spreekt ons aan, dat wil zeggen de mensen die zijn volgeling willen zijn. Dat wij niet in dezelfde fouten vervallen als de Schriftgeleerden en Farizeeën. Matteüs, de schrijver van dit evangelie richt zich heel nadrukkelijk tot de christelijke leiders van zijn tijd.

En zoveel duizend jaar later horen wij ze. Onze samenleving is gelukkig veel egaler en veel democratischer dan de samenleving toen. Maar ondanks alle vooruitgang krijgen vrouwen nog steeds niet hetzelfde loon als mannen en is er momenteel een geweldige heisa rond de hashtag metoo, een bewijs dat er ook in de filmwereld van Harvey Weinstein en Kevin Spacey nog steeds grote machtsverschillen bestaan en dat sommige mensen menen dat zij zich van alles denken te kunnen permitteren. Zij denken bij wijze van spreken dat zij zich ‘rabbi’ en ‘leraar’ kunnen laten noemen, louter en alleen omdat ze een goed acteur of producent zijn, omdat ze een paar Oscars hebben gewonnen en succesvolle films en series hebben gemaakt, omdat zij menen dat zij ‘beter’ zijn dan al die anderen en daar dus ´gebruik´ van mogen maken. Maar het gaat bij Jezus helemaal niet om jezelf groter te maken dan een ander. Nee, de grootste onder de leerlingen van Jezus is degene die de dienaar wil zijn. Dus als je dan toch ergens groot in wilt zijn, wees dan groot in het dienen.

Amen.
© 2017 Sandor Koppers