Home » Preekarchief » preken 2019 » 3 maart 2019

3 maart 2019

OVERWEGING ACHTSTE ZONDAG DOOR HET JAAR, ST. BONIFATIUSPAROCHIE, ALMERE

(Jezus Sir. 27,4-7 en Lc. 6,39-45)(C)

De Bijbel heeft een grote invloed gehad op het Nederlands dat wij vandaag de dag nog spreken. Vandaag hoorden wij in het evangelie een drietal bekende spreekwoorden: ‘Waar het hart vol van is, loopt de mond van over’ en ‘Aan de vruchten herkent men de boom’ en tenslotte ‘Wel de splinter in het oog van de ander zien en niet de balk in eigen oog opmerken’. Er was dus een tijd in Nederland dat de Bijbel zoveel gelezen werd dat zijn taal zijn weg vond in het dagelijks spraakgebruik van de mensen. Nu gebruiken veel mensen deze spreekwoorden nog steeds, al weten ze niet meer dat ze letterlijk van Jezus afkomstig zijn.

Deze uitspraken van Jezus kunnen zo op een tegeltje gezet worden. Tegelwijsheden voor aan de muur in de wc. En ze zijn zeker wijs net zoals er wijze uitspraken zijn van anderen. Maar er is een verschil: er zit geen licht tussen de uitspraken van Jezus en zijn daden, dat geldt voor al die anderen wel. Menig wijze leraar moest uiteindelijk toch tot zijn schande toegeven tekort geschoten te zijn in wijs gedrag.

Van Jezus kunnen wij dat zeker niet zeggen. Zijn uitspraken en zijn daden wijzen maar op een ding: consequentie en op Gods barmhartigheid. Zijn woorden en zijn persoon zijn één. En wat doet Hij? Hij spreekt tot zijn leerlingen die Hij geroepen heeft. Gewone mensen waren dat, arbeiders die met hun verweerde handen moeizaam de kost verdienden. Ze stonden ongetwijfeld niet bekend vanwege hun geleerdheid. Het waren vissers, de eerste leerlingen van Jezus, doeners, mannen die het van spierkracht en ervaring moesten hebben. Hun taalgebruik en hun manieren zullen hoogstwaarschijnlijk niet gepolijst zijn. Maar toch had Jezus hun uitverkoren om Hem te volgen en zijn leerlingen te zijn. Ze waren geen erudiete en wijze mannen in eigen ogen en al helemaal niet in de ogen van de toenmalige wereld. Toch richtte Jezus zich tot hen. En dan neemt Hij een groot woord in de mond: ‘Huichelaar’. Het maakt niet uit als het allemaal niet meteen lukt, lijkt Hij te zeggen, als ze maar geen huichelaars zouden worden. Niets ergers dan huichelaars en hypocrieten.

En ik moet eerlijk zeggen, daar heb ik ook een hekel aan. Zo hebt u misschien onlangs gehoord over een boek van een Franse socioloog en journalist over de scandaleuze wantoestanden in het Vaticaan. Of het allemaal waar is wat de schrijver daarover beweert kan ik niet beoordelen, maar in iedere geval komt nu het beeld naar boven van huichelachtige prelaten die de wereld geselen met dreigementen over hel en verdoemenis en het zelf niet zo nauw nemen en een kwestieus dubbelleven leiden. Nogmaals of het allemaal waar is, weet ik niet, maar als het zo is dan is het verschrikkelijk. En zijn het precies de huichelaars waar Jezus het over heeft: ze wijzen op de splinter in het oog van een ander, maar zien de balk in het eigen oog volledig over het hoofd.

De leerlingen van Jezus moeten, als zij de blijde boodschap aan de mensen willen gaan brengen, zelf ook een leven leiden wat daar in overeenstemming mee is. Dus als je als christen vriendelijk bent en vergevingsgezind, dan komt jouw boodschap veel beter over dan wanneer je anderen voorhoudt hoe ze moeten leven, maar zelf daarin achterblijft. En dan geldt het volgende spreek woord nog sterker: ‘Hoge bomen vangen veel wind’, dus als je prelaat bent of bisschop of gewoon dorpspastoor dan moet je, vind ik, een nog heiliger leven leiden dan als eenvoudige sterveling. Want aan de vruchten herkent men de boom. Dat kan positief zijn, maar ook negatief uiteraard.

En ja, nogmaals, als je de splinter in andermans oog ziet, terwijl je zelf niet je eigen veel grotere fout inziet, dan geeft dat de Kerk, als je tenminste namens die Kerk spreekt of opereert een gigantisch slechte naam en is de schade immens. En is er in wezen maar een woord van toepassing: huichelaars.

Het omgekeerde kan natuurlijk ook: als je als christen echt vriendelijk, hartelijk, vergevend en verzoenend in het leven staat, dan kan dat niet verborgen blijven. Als dat je passie is, omdat je zelf de liefde van God in de Heer Jezus geproefd en gevoeld hebt, dan loopt je mond daar absoluut van over. Maar hoe vaak vergeten wij juist die liefde uit te stralen, hoe vaak leggen wij niet de nadruk op onze boosheid of op onze verontwaardiging of dat wij ons tekort gedaan voelen en ons meer over onze eigen positie bekommeren dan over wat werkelijk belangrijk is. Ja, dan vergeten we dat een goede en hartelijke sfeer in een gemeenschap veel belangrijker is en meer uitstraling heeft, dan wat dan ook. Dan vergeten we om zelf bevrijde en blijde mensen te zijn.

‘Waar het hart vol van is, loopt de mond van over’. Laat onze wijsheid zijn dat wij Christus hebben leren kennen die zichzelf voor ons gegeven heeft. Hij is de ware wijsheid van God. Hij is wijs met ons tot onze eigen verwondering. Laat wij heel wijs zijn met Hem.

Amen.
© 2019 Sandor Koppers