Home » Preekarchief » preken 2019 » Overweging Hoogfeest Heilige Familie

Overweging Hoogfeest Heilige Familie

En weer staat Jozef op, en vestigt zich dan met Maria en Jezus in Nazareth.

29 december 2019

Schriftlezingen: Jesus Sirach 3,2-6.12-14 en Mt. 2,13-15.19-23(A) 

‘Sta op’, zegt de engel, en Jozef vlucht met Maria en de kleine Jezus naar Egypte, want koning Herodes tracht het kind te doden. Wanneer een tijd later Herodes dood is, zegt de engel opnieuw: ‘Sta op’, en Jozef keert terug naar Israël om zich met zijn familie te vestigen in Judea. Maar opnieuw wordt hij in een droom van Godswege gewaarschuwd dat het kind ook daar niet veilig zal zijn. En weer staat Jozef op, en vestigt zich dan met Maria en Jezus in Nazareth.

Hoe het de heilige familie is vergaan op de vlucht naar Egypte, we weten het niet. Hoe ze het verblijf in dat vreemde land hebben ervaren, de evangelist vertelt het ons niet. Hoe ze uiteindelijk de repatriëring beleefd hebben, we kunnen er slechts naar gissen. We lezen alleen maar dat Jozef telkens opnieuw gehoorzaamde aan wat hem van Godswege werd ingefluisterd. Steeds weer stond hij op en ging. En wat Maria betreft, hoe vaak zal zij onderweg gebeden hebben ‘Mij geschiede naar uw woord’? En wat er geschiedde, was allerminst gemakkelijk! In tien verzen schildert de evangelist de vreselijkste dingen die een jong gezin maar kunnen overkomen en tocht ademt het geheel een ongelooflijk vredige sfeer. Ver weg van huis, maar toch de goede sfeer bewaard.

Wanneer wij deze episode uit het evangelie lezen, dan kan het niet anders of wij moeten denken aan al die gezinnen, al die mensen die in onze dagen op de vlucht zijn of die moeten leven in overvolle vluchtelingenkampen, denk aan de Griekse eilanden, aan Syrië en aan de Centraal Afrikaanse Republiek of Myanmar. Ontheemd, gespleten, gebukt onder het gewelddadige verlies van een of meer familieleden, leven mensen soms generaties lang in onmenselijke omstandigheden.

Maar soms, soms sta je ervan te kijken hoe gezinnen of families ondanks alles kunnen opkrabbelen, net als het gezin van Jozef en Maria. Ongelooflijk toch? Komt dat doordat ze – als Jozef – aandachtig luisteren naar wat hun van Godswege wordt ingefluisterd? Komt dat doordat ze – als Maria – leven vanuit het niet stuk te krijgen geloof in Gods voorzienigheid? Komt dat door de manier van omgang met elkaar? Jozef zorgzaam wakend, Maria de moeder met het grote hart en Jezus die tot op het kruis voor zijn moeder zorgdraagt als Hij haar toevertrouwd aan Johannes, de geliefde leerling. Zo ver van huis en zo diep in de problemen en toch maar hopen en geloven dat het goed komt. Er zijn anno 2019 nog tal van die gezinnen!

Of putten ze uit een nog oudere bron, een nog ouder verhaal dat de mensheid is overgeleverd? Want er is een heel frappante overeenkomst tussen die evangelieverhaal en de geschiedenis van Mozes. Een wrede farao wilde alle mannelijke eerstgeborenen doden. Een wrede koning wilde alle jongetjes onder de twee jaar vermoorden. Mozes ontsnapte op wonderbaarlijke wijze aan die kindermoord. Jezus ontsnapte op wonderlijke wijze aan de handen van Herodes. Mozes ging terug naar Egypte toen het gevaar geweken was. Jezus kon door zijn ouders naar Israël teruggebracht worden toen voor Hem het gevaar geweken was. Van verre teruggekomen!

In de visie van Matteüs zijn de vlucht van Maria, Jozef en Jezus naar Egypte en hun terugkeer naar het land Israël geschied om Jezus als de nieuwe Mozes te kunnen portretteren. Jezus, de nieuwe Mozes die het volk uit de slavernij zal bevrijden.
En soms betekent dat: vluchten, de doodsbedreiging uit de weg gaan, je niet inlaten met dat wat het op je leven gemunt heeft. Vluchten, zoals Mozes deed, naar het verre Egypte en zoals Jozef deed naar het verre Egypte. Maar soms betekent dat ook: teruggaan naar waar je vandaan kwam, naar waar je thuishoort, terugkeren op je schreden, daarheen gaan waar je een taak te vervullen hebt. Van verre teruggekomen.

Maar altijd betekent het: luisteren naar wat je van Godswege wordt ingefluisterd. Zoals Mozes. Zoals Jozef. ‘Sta op, neem het kind en zijn moeder, en vlucht naar Egypte’, en ‘Sta op, neem het kind en zijn moeder en trek naar het land Israël’. En altijd betekent dat: jezelf durven overgeven aan Gods voorzienigheid.

Maar nooit betekent het zoiets als: Gods water over Gods akker laten lopen of werkeloos de dingen ondergaan zoals ze gaan. Of je verstand uitschakelen. Dat deed Mozes niet. Dat deed Jozef niet. Zouden er dan helemaal geen zorgen zijn geweest of slapeloze nachten? Natuurlijk waren die er. Maar uiteindelijk was er na al die slapeloze nachten, na al het wikken en wegen voor hem maar een conclusie: wij moeten hier weg, God wil het.

Hoogstwaarschijnlijk hetzelfde als op dit moment gebeurt bij al die mensen die nu besluiten om op de vlucht te slaan.

Amen.
© 2019 Sandor Koppersdecember