Home » Preekarchief » Preken 2020 » Overweging hoogfeest van Kerstmis 2020

Overweging hoogfeest van Kerstmis 2020

De gelijkenis die Jezus vandaag vertelt is behoorlijk verontrustend.

25-12-2020

Schriftlezingen: Jes. 52,7-10; Hebr. 1,1-6 en Joh. 1,1-18)

Van oudsher is Kerstmis een ijkpunt op de kalender en een baken van hoop. ‘Met Kerstmis zijn we weer thuis’, meenden de soldaten die in augustus 1914 overal in Europa ten strijde trokken. ‘Met Kerstmis zijn we bevrijd’, hielden de mensen in bezet Nederland elkaar in het najaar van 1944 voor. ‘Met Kerstmis zal alles weer normaal zijn’, hoopten we toen corona Pasen ontwrichtte en de zomervakantie overschaduwde.

Het heeft niet zo mogen zijn. In 1914 noch in 1944 en ook niet in 2020. Vorige week maandag maakte premier Rutte in een indrukwekkende toespraak vanuit het Torentje bekend dat Nederland vijf weken volledig in lockdown ging. Alle niet-noodzakelijke winkels moesten dicht, scholen moesten dicht, openbaar vervoer moest verminderd worden, de mensen moesten thuis gaan werken. Zeker tot 19 januari. En nu is het 24 december en vieren we toch Kerstmis. Want wij zijn gehecht aan Kerstmis. Deze gehechtheid laat zich niet beteugelen door een pandemie, door een dictatoriaal regime of door oorlogsomstandigheden. Kerstmis moet gevierd worden. Hoe dan ook. Zo dwongen Duitse en geallieerde soldaten in 1914 aan het westelijk front een kerstbestand af en sindsdien gaan er verhalen rond dat in die nacht van 24 december 1914 Stille Nacht door Duitse soldaten werd gezongen en antwoordden even verderop Engelse soldaten met Silent Night. Er zouden geschenken zijn uitgewisseld en zelfs gevoetbald zijn, waarbij ook toen al de Duitsers wonnen. Meerdere dictators hebben ook geprobeerd om Kerstmis de nek om te draaien, maar dat is nooit gelukt En dat gaat ook nu niet lukken! Want hoewel we volle kerken en samenkomsten dit jaar moeten missen, vindt het ware kerstfeest in ons hart plaats en die viering kan wel doorgaan. Het wordt dus toch Kerstmis!

En misschien hebt u elkaar gisterenavond al een zalig Kerstfeest toegewenst. Sommigen zullen bij dat ouderwetse woordje zalig misschien hebben gedacht aan de kerstkalkoen die toen of die vanavond op de dinertafel staat, maar dat is toch niet helemaal de betekenis van dit woordje zalig. Nee, zalig slaat hier op de wens dat dit kerstfeest ons goed mag doen en een bron van vreugde en blijheid mag zijn op weg naar de echte zaligheid, het eeuwig geluk bij God.

Op deze kerstochtend hoorden we in het evangelie over licht en donker en over het woord van God dat vlees is geworden. Licht en donker: o zo herkenbaar. Deze hele corona-ellende komt onze neus uit. Een en al donkerheid en duisternis. En dan weten we natuurlijk ook dat het voor sommige mensen nog moeilijker is omdat zij financieel aan de grond zitten, of ernstig ziek zijn of dit jaar voor het eerst Kerst moeten vieren zonder hun dierbare overledene. Vorig jaar was hij of zij er nog. Nu dit jaar voor het eerst niet. Dat maakt het kerstfeest moeilijk.

In de nachtmis heeft het kerstverhaal geklonken over keizer Augustus die een volkstelling liet houden over de mensen in heel zijn rijk en dus ook in Bethlehem. En dus stond het reisverhaal centraal en het geboorteverhaal in een stal en kribbe met engelen en herders. Vandaag gaat het meer over de betekenis van dit alles: ‘Het ware Licht, dat iedere mens verlicht, kwam in de wereld, maar de wereld erkende Hem niet’. Dat schreef de evangelist omdat hij wist hoe het met dat Licht afliep en hoe de situatie later is gelopen. Toen het leven van veel mensen leek op een woelige zee in een maanloze nacht. Als alles duister is en je geen uitzicht hebt en het niet meer ziet zitten, als er weinig steun is van anderen, kan het duister weleens erg donker zijn.

Tegen die achtergrond spreekt Johannes de evangelist toch over een licht dat in de duisternis schijnt. Een geestelijk licht dat iedere mens verlicht. Dat licht is vaak klein en nietig, het moet gezocht worden zoals het Kind van Bethlehem gezocht moest worden, maar als wij dat doen, te midden van alle duisternis de lichtpuntjes zoeken en daarin Hem aanvaarden, al is Hij nog zo klein dat zal dat licht ons dragen, ons verwarmen, uitzicht bieden en ons uiteindelijk de heerlijkheid laten zien waarin God leeft.

Ja, het licht is klein en onze wereld heeft veel problemen, maar richt je op het goede en het mooie dat van God komt en vertrouw dat dit zál overwinnen. Let niet te zeer op de macht van het kwaad, laat je niet van de wijs brengen of in paniek brengen, alles wat machtig en groot was gaat uiteindelijk voorbij. Het licht in de wereld en in ons eigen leven zijn vaak lichtpuntjes in een zee van duisternis, maar wie ze voor ogen houdt, zal door dat licht worden verlicht. En vaak is er maar een beetje licht in de wereld of in ons leven, geen zeeën van licht. Zo is God zelf in deze wereld gekomen door de geboorte van dit Kind, als een klein lichtpunt in een verborgen hoekje van de aarde.

Maar wie het licht van Kerstsmis ziet wordt er vaak meer door aangesproken dan door het stralend licht van Pasen, omdat ons leven ook vaak zo is: we leven met een beetje licht. Maar dit beetje licht is het begin en Pasen is de belofte, de toekomst. En hoe weerloos en klein ook, dit licht zal overwinnen.
Zalig Kerstfeest.

Amen.
© 2020 Sandor Koppers